مقالات

آیا کودک کار سلامت اجتماعی دارد؟

توسط تیر 22, 1399 مهر 27ام, 1399 2 نظر

آیا کودک کار سلامت اجتماعی دارد؟

سلامت اجتماعی و کودکان کار

از مشخصه­ های ارزیابی سلامت اجتماعی یک جامعه، سلامت اجتماعی اعضای­ش به خصوص کودکان آن جامعه است. سلامت اجتماعی نقش به سزایی در فراهم آوردن پویایی و کارآمدی کودکان در هر جامعه دارد. به دلیل آن­که رشد و توسعه هر اجتماعی در گرو وجود کنش ­گران آگاه، کارآمد و خلاق است، شکی نیست که سلامت جسمی و روانی آینده ­سازان جامعه، نقش پر رنگی در این مسیر ایفا می­کند.

وجود آسیب­ ها و مشکلات اجتماعی در هر جامعه ­ای، کودکان را بیش­تر از گروه­ های دیگر در معرض خطر قرار می­دهد و به رشد و سلامت اجتماعی آن­ها آسیب می­رساند.

در زمان حال، هنگامی که موضوع سلامت مطرح می­شود، توجه صرف به بُعد جسمانی، نوعی ساده اندیشی به حساب می ­آید. سلامت در دنیای امروز، معنای وسیع­ تری را پیدا کرده و ابعاد گسترده جسمانی و روانی را شامل می­شود. مصادیقی مانند شیوه زندگی و وضعیت اقتصادی- اجتماعی، از عوامل تأثیرگذار بر سلامت به حساب می­آیند.

 از این­رو، پژوهشگران حوزه اجتماعی، مفهوم سلامت اجتماعی را به عنوان یکی از ابعاد سلامت مطرح می­کنند.

 به اعتقاد این اندیشمندان، سلامت اجتماعی عبارت است از ارزیابی و شناخت فرد از چگونگی عملکردش در اجتماع و کیفیت روابط­اش با افراد دیگر، نزدیکان و گروه­های اجتماعی که عضو آن­ها است و بدون در نظر گرفتن معیارهای اجتماعی و محیطی نمی­توان عملکرد شخص و سلامت او را ارزیابی کرد.

براساس مطالعات انجام شده، کودکان کار از سلامت جسمی، روانی و اجتماعی کمتری نسبت به سایر کودکان برخوردار هستند و میزان بالایی از مشکلات عاطفی، رفتاری و کلامی در میان این کودکان گزارش شده است. اکثریت کودکان کار، خانواده­هایی با وضعیت اقتصادی ضعیف دارند. خانواده­هایی که از مهارت­های لازم برای زندگی برخوردار نیستند و سلامت اجتماعی­شان پایین است. ضعف عمده این گروه از کودکان، در مهارت­های شناختی، هیجانی، انگیزشی و رفتاری بوده و این مسئله، زمینه طرد آن­ها از اجتماع را فراهم خواهد کرد.

در همین راستا، به طور کلی، می­توان شاخص­های سلامت اجتماعی (درباب کودکان کار) را  شامل موارد زیر دانست:

  • فقر اقتصادی
  • خشونت
  • رشد جمعیت (بُعد خانوار)
  • آموزش(سطح سواد)
  • پوشش بیمه
  • بیکاری یا اشتغال به کارهای پست (سیاه)
  • نابرابری اجتماعی
  • سوء تغذیه و … .

در ادامه به طور خلاصه به هرکدام از این موارد اشاره می­گردد.

  • فقر اقتصادی: بسیاری از خانواده­های کودکان کار با مشکلات عدیده اقتصادی مواجه هستند. اعضای این خانواده­ها در تأمین نیازهای اساسی و اولیه خود مانند خوراک، پوشاک، مسکن مناسب و … ناتوان­اند. به همین دلیل، کودکان خانواده بالاجبار و برای کمک به تأمین نیازهای اولیه حیات ( یا در قامت سرپرست خانوار یا به عنوان کمک خرج خانواده) به کار مشغول می­شوند. این خانواده­ها، به لحاظ برخورداری از مزایای اقتصادی اجتماع، معمولاً در سه دهک پایین قرار دارند؛ دهک­هایی که در تأمین شام شب­شان نیز درمانده­اند. به عبارت دیگر، این کودکان و خانواده­های­شان به لحاظ قشربندی اجتماعی، جزو طبقه پایین اجتماعی به حساب می­آیند. طبقه­ای که هیچ­گونه پس­اندازی ندارد و کار روزانه اعضای خانواده، تنها پس­انداز آن می­باشد.
  • خشونت: یکی از معظلات کودکان کار، وجود خشونت­هایی است که اینان پیوسته با آن مواجه­اند. خشونت­هایی که کودکان کار با آن مواجه­اند را می­توان در دوسته کلی خشونت خانگی و خشونت خارج از خانه یا خشونت اجتماعی مطرح کرد.